شناخت گروه کومله
پرسش:
گروهک کومله چه کسانی هستند و از چه زمانی و توسط چه کسی یا کسانی تأسیس شده و اعلام موجودیت کردند؟
پاسخ:
در ایران، بهویژه بعد از انقلاب اسلامی، احزاب، جریانها و گروهکهای متعدد سیاسی و اجتماعی و نظامی، ظهوروبروز داشتهاند. یکی از این جریانها، گروهک کومله است که رویکردی چپگرایانه و مسلحانه داشته است. این گروه پس از انقلاب ۱۳۵۷ نقش فعالی در تحرکات سیاسی و نظامی در مناطق کردنشین کشور ایفا کرد و تاکنون در فتنهها و اغتشاشات داخلی ازجمله اغتشاشات دیماه 1404، همواره ضرباتی به ایران زده است. اکنون سؤال اساسی این است که گروهک کومله چه کسانی هستند و از چه زمانی و توسط چه کسی یا کسانی تأسیس شده و اعلام موجودیت کردند؟
1. تاریخچه پیدایش گروهک کومله
«کومله» (کو + مله) واژهای مرکب در زبان کردی به معنی «ملت» یا «جمعیت» یا «توده مردم» است. «حزب کومله» نیز نام یک تشکل کردی با گرایشهای مائوئیستی است که نطفه آن در سالهای قبل از انقلاب اسلامی در ایران شکل گرفت. آنها در سال 1348 درصدد حرکتی در بین روستائیان بودند تا با بسیج آنان، «انقلاب تودهها» را به وجود آورند، ولی دستگیر و منحل شدند و عملا کاری انجام ندادند. با اوجگیری انقلاب اسلامی و آزادی زندانیان سیاسی، تعدادی از آنان ازجمله صلاحالدین مهتدی، ملاسعید رسولی، احتشامی، شعیب ذکریایی و یوسف اردلان در ۲۶ بهمن ۱۳۵۷، موجودیت «سازمان انقلابی زحمتکشان کردستان ایران» (کومله) را اعلام کردند. بعد از فؤاد مصطفی سلطانی و محمدحسین معینی که در رژیم پهلوی با ساواک همکاری داشتند و دورههای آموزشی عملیات خرابکارانه و تروریستی دیده بودند، عبدالله مهتدی رهبری این گروهک را به عهده گرفت. گروهک کومله، مانند منافقین که به فنون و سلاحهای نظامی آشنا بودند، از فضای ناامن کشور استفاده کرده و به سراغ پادگانها رفتند و دست به غارت سلاح و مهمات زدند. آنها تلاش داشتند شهرهای کردستان را تحت کنترل درآورند، اما همزمان با پاکسازی این خطه، بهسوی مرزها رفتند. (1) در دهه 13۷0 و در پی تحولاتی که در این خطه به وقوع پیوست، شهید احمد کاظمی عملیاتی را در منطقه آذربایجان غربی، از منطقه اشنویه و پیرانشهر به سمت خاک عراق انجام داد و همه مقرهای آنان را نابود کرد. بعدازآن، حکومت اقلیم کردستان عراق با میانجیگری مسعود بارزانی، ضمانت داد که این گروهک در خاک جمهوری اسلامی عملیات مسلحانه نداشته باشد و تنها به فعالیتهای سیاسی و نشریاتی خود ادامه دهد؛ (2) اما آنها همواره ضربات متعددی به ایران زدهاند. این گروهک در حال حاضر، دارای شاخههای (زحمت کشان: به سرکردگی عبدالله مهتدی)، (کمونیست شورشگران؛ به سرکردگی ابراهیم علیزاده)، (روش اصلاحات و توسعه؛ به سرکردگی ایلخانی زاده) و (راه و روش اتحاد؛ به سرکردگی عبدالله کهنه پوشی) است.
2. اندیشهها و اهداف
گروهک کومله با افکار کمونیستی و شعارهای برابری و کارگری که منشعب از شوروی سابق بود، به عرصه آمد. افراد کومله از ابتدای تأسیس، چنین تبلیغ میکردند که انقلاب اسلامی یک انقلاب سرمایهداری است و انقلاب واقعی همان «انقلاب دهقانی» است. از طرفی تبلیغات زیاد کومله مبنی بر ستم مضاعف حکومت پهلوی به کردها و عقبماندگی کردستان و بیتوجهی دولت موقت انقلاب اسلامی نسبت به نیاز مردم کُرد، سبب گرایش تدریجی افکار عمومی منطقه بهسوی کومله شد. آنها با اتهام سهلانگاری دولت موقت در جبران عقبماندگیها، زمینه جذب مردم را فراهم میکردند. (3) آنها خودشان را جریانی روشنفکر معرفی میکردند که درصدد آزادی و تسامح هستند؛ اما خیلی زود شعار اصلی را فراموش کرده و به جنگ مسلحانه، تجزیهطلبی و اقدامات تروریستی روی آوردند. آنها در مناطق غرب کشور مینگذاری میکردند، اسیر میگرفتند و مردم و پاسداران را به شهادت میرساندند. اکثر شهدا را مُثله میکردند. در روستاها از مردم اخاذی کرده و اسب و قاطر آنان را بهزور میبردند. (4) مهمترین اهداف این گروهک عبارتنداز: کمونیستی نمودن سازمانها و ساختار سیاسی، کسب قدرت سیاسی و ورود در مناصب حاکمیتی، جذب حمایتهای مردمی و تشکیل کانونهای اعتراض و اغتشاش، عملیات تروریستی.
نتیجه:
درمجموع، گروهک کومله با ادعای دفاع از حقوق مردم کردستان، عملاً به ابزاری در خدمت دشمنان ایران تبدیل شد. این گروه با تکیهبر تفکرات کمونیستی و اقدامات مسلحانه، امنیت و وحدت ملی کشور را هدف قرار داد. هرچند در طول سالها ضربات سنگینی از سوی نیروهای نظامی ایران دریافت کرد، اما همچنان با حمایت بیگانگان به فعالیتهای تبلیغی و خرابکارانه ادامه میدهد. تجربه تاریخی کومله نشان میدهد که هر جریان مسلح و وابسته به بیگانگان، سرانجام به ضد منافع ملت خود تبدیل میشود.
پینوشتها:
1. زاهدی، سعید، خروج از سایه (روایتی از اقدامات تروریستی گروهک کومله، 1357-1358)، تهران، انتشارات روزنامه ایران، 1401، ص 93.
2. نظری، علیاشرف و همکاران، منابع احزاب اپوزیسیون درروند سیاسی (مطالعه موردی حزب گوران اقلیم کردستان)، مجله پژوهشیهای سیاسی و بینالمللی، سال سیزدهم، شماره 51، 1401.
3. نادری، محمود، نویسنده کتاب کومله، مصاحبه با روزنامه ایران، 13 مرداد 1401، شماره 7973.
4. قنبری جهرمی، محمدحسین، واکاوی اهداف، روشها، قوتها و ضعفهای گروهک کومله، فصلنامه علمی توسعه و امنیت پایدار، شماره چهارم، 1404، ص 55.
