ازدواج امام جواد ( علیه السلام ) با دختر مامون

image: 

پرسش:

چرا امام جواد ( علیه السلام ) دختر مأمون را به همسری پذیرفتند؟ چرا امام دختر کسی را که پدرش را کشته به همسری بگیرد؟

 

 

پاسخ:

ازدواج امام با اجبار مأمون صورت گرفت. در مورد اینکه چرا مأمون ایشان را به این ازدواج مجبور کرد می‌توان این دلایل را برشمرد:

 

۱. جلوگیری از شکل‌گیری قیام‌های شیعی؛

 چون به‌خوبی می‌دانست بعد از شهادت حضرت رضا(علیه السلام) فرزندش امام جواد( علیه السلام )به‌عنوان کانون مرکزی شیعیان موردتوجه قرارگرفته و درنتیجه ارتباط مخالفین حکومت عباسی با حضرت، احتمال شکل‌گیری شورش‌ها و قیام‌ها علیه حکومت قوت خواهد گرفت بدین‌جهت با این ازدواج به‌وسیله دخترش بر ارتباطات حضرت با شیعیان آگاه شده و همواره حضرت را زیر نظر داشته و مانع شکل‌گیری قیام‌های شیعی علیه حکومت عباسی گردد؛ که حضرت بعد از مدتی از بغداد[که با کراهت و با دعوت مأمون از مدینه به بغداد آمده بود] به مدینةالرسول برگشت و با این اقدام ارتباط شیعیان با حضرت بیشتر شد و مأمون را در رسیدن به خواسته‌هایش ناکام گذاشت.

 

۲. کاستن وجهه معنوی و شخصیتی امام جواد (علیه السلام)؛

با این هدف که درنتیجه ازدواج حضرت با ام¬الفضل حضرت را به زندگی شاهانه و تجملاتی و پر از زرق‌وبرق خود آلوده سازد و بدین‌وسیله وجهه امام را در منظر مردم متزلزل سازد؛ اما امام در جهت برملا ساختن اهداف مأمون، در پاسخ سؤالی در همین باره به حسین مکاری فرمودند «‌ای حسین: نان جو و نمک خشن در حرم رسول خدا (مدینه) نزد من ازآنچه در اینجا (بغداد) مشاهده می‌کنی بهتر است(۱) مأمون در راستای اهداف خویش تا بدان جا پیش رفت که حتی می‌خواست با اجیر نمودن آوازه‌خوان برای حضرت آن حضرت را به امور دنیوی متمایل سازد(۲) که با پاسخ قاطع حضرت این نقشه نیز نقش بر آب شد.

 

۳. اظهار علاقه و دوستی به خاندان پیامبر (صلی الله علیه و اله)؛

 مأمون می‌خواست با تزویج دخترش با امام جواد(علیه السلام) خود را در منظر مردم دوستدار اهل‌بیت پیامبر (صللی الله علیه و اله) معرفی کند و دامن خود را در به قتل رساندن حضرت علی بن موسی‌الرضا  ( علیه السلام )پاکیزه جلوه دهد.(۳)

 

 ۴. مأمون وقتی دخترش را به ازدواج حضرت جواد(علیه السلام) درآورد گفت دوست دارم که جد مردی باشم که پیامبر خدا (صلی الله علیه و اله) و علی بن ابیطالب(علیه السلام) پدران او باشند، اما ام¬الفضل از حضرت جواد ( علیه السلام ) صاحب فرزند نشد(۴) که این نقشه نیز مانند دیگر نقشه‌های مأمون به سرانجامی نرسید. سرانجام در زمان حکومت معتصم و با حمایت معتصم ام‌الفضل امام جواد(علیه السلام) را با زهر مسموم و به شهادت رساند.(۵)

 

 

 

پی‌نوشت:

1.قطب‌الدین راوندی، الخرائج والجرائح، قم، مؤسسه الامام مهدی (ع)، ۱۴۰۹، ج۱، ص۳۴۴.

2. کلینی، الکافی، تحقیق محمدجواد فقیه، بیروت،‌دار الاضواء، ۱۴۳۱ق، ج۱، ص۴۹۵.

3. جمعی از مؤلفان زیر نظر احمدرضا خضری، تاریخ تشیع، تهران، سمت، ۱۳۸۵، ج۱، ص۲۸۲و ۲۸۳.

4.یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمدابراهیم آیتی، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، چه ششم، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۴۷۳.

5. ابن شهرآشوب مازندرانی، مناقب آل ابیطالب، به کوشش محمدحسین دانش آشتیانی و سید هاشم رسولی محلاتی، قم، انتشارات علامه، بی‌تا، ج۴، ص۳۸۰

موضوع: