قرآن و تفسیر

نمایش نسخه چاپینمایش نسخه چاپی

این که هر کسی می تواند قرآن را هر طور که می خواد به عقل خودش تفسیر کند آیا ضعف قرآن نیست؟ و چرا قرآن به گونه ایی است که ما نمی توانیم آن را بفهمیم و احتیاج به یک علم فوق العاده دارد تا بتوانیم درست تفسیرش کنیم، آن هم با کلی اما و اگر؟

در جواب باید عرض کنم که :براى همگان بهره‏ مندى از معارف قرآن تا حدودى ممكن است، امّا براى فهم آن به عنوان منبع اساس معرفت دينى نيازمنديم كه ابزارهاى خاص آن را بيابيم و حدود استفاده از هر يک از آن ها و ميزان تأثير و اعتبار آن ها را بدانيم. مهم‏ ترين ابزارها براى فهم قرآن، عبارت است از:
1. ادبيات و قواعد زبان‏ شناختى
براى درک سخن هر گوينده و نقطه آغاز تفاهم، آگاهى از قواعد اوليه مربوط به زبان و لغت او ضرورى است. از اين رو داشتن اطلاعات كافى و عميق از ادبيات اين زبان، داراى اهميت است. در ادبيات نيز فهم معنا شناسى واژه ‏ها، آشنايى به علم صرف و علم نحو كه جايگاه تركيبى كلمات را در ساختار جملات مشخص مى‏ سازد و اطلاع از علم معانى و بيان و بديع بايسته است.
2. آشنا بودن به مضمون و سياق خود قرآن
قرآن، قرائنى دارد كه بعضى پيوسته و برخى ناپيوسته است و براى فهم مقصود هر گوينده، مناسب‏ ترين شيوه آن است كه سخنان گوناگون خود او را در كنار هم و مرتبط با هم بنگريم. اين شيوه در ارزيابى و نتيجه‏ گيرى پرفايده است.
3. سنت معصوم (عليه السلام)
از جمله شئون پيامبر (صلى الله عليه وآله ) و ائمه (عليهم السلام)، تبيين مقاصد كتاب الهى است: «وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ».(1)
علامه طباطبايى مى‏ نويسد: «آيه مباركه دليل بر حجّت بودن سخن پيامبراكرم (صلى الله عليه و آله) در شرح آيات قرآن كريم است».(2)
سنّت و سخن معصوم‏ (عليه السلام) در تفسير قرآن و تعليم شيوه تفسير به مردم و تعليم راه يابى به بطون قرآن، نقش اساسى دارد.
4. عقل و تفكر خلّاق
مفسّر و بهره گيرنده از قرآن، بايد عقل فعّال و تفكّر خلّاق داشته باشد تا بتواند از اين ابزار، به طور صحيح و دقيق، معارف دينى را از آيات آن استفاده كند. براى مثال در معارف عقلى قرآن، درک بديهيات و مسلّمات عقلى و به كار بستن آن ها لازم و بايسته است.
5. جامع نگرى
دين مجموعه عقايد و آموزه‏ هايى را ارائه داده كه اين ها، بايد با هم سازگار باشد. از اين رو در برداشت از قرآن، بايد هر مفهوم قرآنى، در مجموعه‏ هاى آموزه ‏هاى دينى كه از منابع اصلى به دست آمده نگريسته شود. فهم عميق معانى قرآن، نياز به تلاش علمى بسيار دارد، لذا مفسرانى موفق بوده ‏اند كه كوله‏ بارى از سابقه علمى و تحقيقى بر دوش آنان بوده است.(3)

ــــــــــــــــــــــــ
(1) نحل (16)، آيه 44.
(2) الميزان، ج 12، ص 261.
(3) براى آگاهى بيشتر در اين زمينه به كتاب‏ هاى علوم قرآنى مراجعه شود، از جمله:
الف. كمال دزفولى، شناخت قرآن
ب. محمدحسين، بهشتى، روش برداشت از قرآن
ج. محمدباقر، سعيدى روشن، علوم قرآنى

http://www.askquran.ir/thread34230.html#post583190