نمایش نسخه چاپی
چـرا قـرآن در مـورد صفات دوزخيان در آيه 10 سوره اسراء تنها روى عدم ايمان به آخرت تكيه كرده و سخن از اعمالشان نيست ؟
«وَ أَنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا»(1)
و اينكه آنها كه به قيامت ايمان نمىآورند، عذاب دردناكى براى آنان آماده ساختهايم.
اين كه در صفات دوزخيان تنها روى "عدم ايمان به آخرت" انگشت گذارده و سخن از اعمالشان نيست، ممكن است از اين جهت باشد كه اعتقاد به آن دادگاه بزرگ بيش از هر چيز انسان را در مقابل گناهان كنترل مىكند.
از اين گذشته انكار قيامت به انكار خدا نيز بازمىگردد، زيرا چگونه ممكن است خداوند عادل و حكيم مردم اين جهان را در شرائطى كه مىبينيم به حال خود رها كند، و جهان ديگرى در كار نباشد، اين نه با حكمت او سازگار است و نه با عدالتش.
از همه گذشته چون بحث در آيه از پاداش و كيفر است تناسب با مساله آخرت و دادگاه عدل پروردگار دارد.(2)
كسى كه اعتقاد به قيامت و حساب و كتاب ندارد مسئوليتى در مقابل اعمال خود نمىبيند، لذا به هر كار خلافى دست زدن براى او آسان است.
اين همه انسانها و مخصوصا ابرقدرتها، كه اين همه ظلم و طغيان مىكنند در اثر آن است كه به قيامت و مسئوليت عقيده ندارند، در بسيارى از آيات قرآن فقط عدم ايمان به آخرت را ملاك طغيان و تجاوز شمرده است، بنابر این عدم ايمان به آخرت عدم توحيد را هم لازم گرفته است، اين است علّت عنوان كردن عدم ايمان به قيامت.
آيه نشان مىدهد كه اگر كسى به وجود خدا و توحيد عقيده داشته ولى منكر معاد باشد اين عقيده بر او فائدهاى نخواهد داشت. (3)
چرا از اوصاف اين طايفه، تنها "ايمان نياوردن به آخرت" را ذكر كرده با اين كه كفر، با انكار غير آخرت- مثل انكار توحيد يا نبوت- نيز تحقق مىيابد؟
جوابش اين است كه چون سياق كلام در بيان اثرى است كه دين قيّم به دنبال دارد، و با انكار معاد ديگر خاصيت و اثرى براى دين قيّم باقى نمىماند، هر چند منكر معاد قائل به وحدانيت خداوند و ساير معارف حق باشد.
و به همين جهت است كه مىبينيم خداى تعالى فراموش كردن قيامت را ريشه تمامى گمراهيها ناميده و فرمود: "إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ" (4). (5)
"لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ "
عدم ايمان بآخرت مستلزم تكذيب جميع انبياء است زيرا تمام انبياء خبر دادهاند؛ و انكار جميع اديان است زيرا هر متدين بدينى اعم از حق و باطل معتقد به آخرت هست؛ بلكه مخالف عقل سليم است.(6)
____________
(1) اسراء، 10.
(2) تفسیر نمونه ، ج 12، ص 39.
(3) تفسير أحسن الحديث، ج6، ص 42.
(4) سوره ص، آيه 26.
(5) ترجمه الميزان، ج13، ص 65.
(6) أطيب البيان في تفسير القرآن، ج8، ص 227.
لينك بحث اصلي :
http://www.askquran.ir/thread26633.html
