پرسش: ذولقرنین شرح : سلام خداوند در سوره کهف فرموده است ... قلنا یا ذوالقرنین... یعنی به ذولقرنیین گفتیم.. آیا معنی این آیه این است که ذوالقرنینن پیغمبر الهی بوده است؟ پاسخ: پرسشگر گرامی باسلام و تشکر از ارتباط با این مرکز. کلمه: "گفتیم" و "وحی کردیم" ، همیشه به معنای وحی تشریعی که حکایت از نبوت داشته باشد ، نیست بلکه به معنای الهام و القای در روح و ضمیر فرد هم به کار رفته است. این عبارت در مورد حضرت مریم و مادر حضرت موسی و افراد دیگر آمده که معنای آن الهام است : «إِذْ أَوْحَيْنا إِلى‏ أُمِّكَ ما يُوحى‏ » ؛ (1) «وَ أَوْحَيْنا إِلى‏ أُمِّ مُوسى‏ أَنْ أَرْضِعيه‏». (2) همچنین است واژه: "قلنا" که به معنای الهام یا گفتن به واسطه ملکی که ممثل شده یا گفتن به واسطه پیامبر یا به معنای حکم کردن است. به موارد زیر توجه کنید. در این آیات خدا توسط پیامبرش حرف می زند و امر می کند: « وَ إِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْها حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَداً » ؛ (3) «قُلْنا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَ قُلْنا لَهُمْ لا تَعْدُوا ». (4) بنا بر این صرف این که خدا بگوید: "به فلان کس یا فلان افراد گفتم"، به معنای وحی تشریعی و نبوت نیست. بلکه معناهای دیگر هم دارد. اما در مورد "ذو القرنین" در روایت به صراحت نبوت او نفی شده و او را "محدّث" خوانده اند. یعنی ملک به امر خدا با او صحبت می کرد و او را راهنمایی می نمود و افرادی همچون آصف بن برخیا یاور سلیمان نبی و یوشع بن نون یاور حضرت موسی و حضرت امیر المرمنین علی بن ابیطالب هم همچون او محدّث نامیده شده اند. (5) پی نوشت ها: 1. طه (20) آیه 38. 2. قصص (28) آیه 7. 3. بقره (2) آیه 58. 4.نساء (4) آیه 154. 5. کافی ، ج1 ، ص 268 ؛ بصائر الدرجات، ص 342 و 344 ؛ ینابیع المعاجز، بحرانی، ص 49. پرسش: سوال دوم این است که اهورا مزدا جزء 124هزار پیامبر هستدند ؟..متشکر و ممنون.. پاسخ: گرچه در باره اینکه دین زرتشت از ادیان الهی بوده یا نه، اختلاف نظر وجود دارد، اما از تاریخ ادیان الهی و برخی روایات اسلامی به دست می‌آید: زرتشت از ادیان الهی و این دین منسوب به زرتشت می باشد. زرتشت پیامبری از پیامبران الهی است، اگر چه محل و تاریخ تولد وی روشن نمی باشد. این ابهام تا حدی است که عده‌ای ظهور او را در قرن یازدهم قبل از میلاد و برخی در قرن ششم یا هفتم ذکر کرده‌اند . در مورد محل تولد او نیز، برخی محققان او را آذربایجانی و عده‌ای او را اهل خوارزم و بلخ می‌دانند. (مولون)زادگان او را سیستان و (تاین بى)ظهور زرتشت را در حوزه بین النهرین و بالأخره بعضی او را اهل شهر ری می‌دانند.(1) اما با همه اختلاف عجیبی که در تاریخ و محل ظهور و تولد او وجود دارد، چند نکته را از لحاظ تاریخی، می‌توان قطعی تلقی نمود: 1- زرتشت پیامبری از انبیای الهی و از سرزمین ایران باستان بوده است. 2- او دارای کتاب آسمانی بوده و کتابش از بین رفت، با تکیه بر خاطرات و اذهان و به اصطلاح آن چه که در سینه اشخاص بود، مطالبی جمع آوری شد و به نام کتاب مقدس تکثیر گشت. 3- زرتشت به دست قوم خویش کشته شد. جهت شفاف تر شدن مطلب در چند روایت زیر دقت نمایید. در برخی روایات می‌خوانیم: مشرکان مکه از پیامبر(ص)تقاضا کردند از آن‌ها جزیه بگیرد و اجازه بت پرستی به آن‌ها بدهد. پیامبر فرمود: من جز از اهل کتاب جزیه نمی گیرم. آن‌ها در پاسخ گفتند: چگونه چنین می‌گویی در حالی که از مجوس منطقه هجر، جزیه گرفته‌ای ؟ پیامبر فرمود: مجوس پیامبر و کتاب آسمانی داشتند، پیامبرشان را به قتل رساندند و کتاب او را آتش زدند. اصبغ بن نباته می‌گوید: وقتی علی(ع) بر فراز منبر فرمود: از من سؤال کنید، پیش از آن که مرا نیابید. اشعث بن قیس (منافق معروف ) برخاست و گفت: ای امیرمؤمنان ! چگونه از مجوس جزیه گرفته می‌شود، در حالی که کتاب آسمانی بر آن‌ها نازل نشده و پیامبری نداشته‌اند؟ فرمود: خداوند کتابی بر آن‌ها نازل کرد و پیامبری مبعوث نمود. بر اساس روایتی از امام زین العابدین (ع)پیامبر فرمود: با مجوسی‌ها طبق سنت اهل کتاب رفتار نمایید.(2) مرحوم علامه طباطبایی می‌فرماید: «مراد از مجوس قوم معروفى هستند که به زرتشت گرویده‌اند. این لفظ درقرآن یک بار به کار رفته است، در قرآن (3) مجوس در صف و در ردیف اهل کتاب، یعنى یهود و نصارا و در برابر مشرکان قرار گرفته‌اند. بنابراین از این آیه استفاده می‌شود. زرتشتی ها، پیروان پیامبر الهی بودند، امّا همانند سایر ادیان، دین آن‌ها منسوخ و کتاب آسمانی آن‌ها تحریف شد.(4) آنچه امروز به نام «اوستا» و از زرتشت در دست پیروان او وجود دارد، تنها بخشی از آن کتاب است که مورد تحریف قرار گرفته، از جاهای پراکنده به دست آمده است و اعتبار آن قطعی نیست. به نظر مي رسد شما بين اهورا مزدا و زرتشت خلط نموده باشيد . زرتشت پيامبر اين دين واهورا مزدا خدا ومعبود آن است. زرتشت خداي معبود و متعال خود را "اهورامزدا" لقب داده، يعني خداي حكيم، كه داراي عالم و خلاّق و نظّام طبيعت است. او مزدا را صاحب اهوراي حقيقي پنداشته و عبادت و پرستش را خاص ذات او قرار داده و وي را خداوند متعال و قادر و قاهر شمرده است كه ذاتش به حكمت محض و خير مطلق متّصف است. او خود را پيغمبري مبعوث از طرف اهورامزدا مي‏داند و در "گات‏ها" كتاب آسماني زرتشتي‏ها، تأكيد مي‏كند كه خدا او را برانگيخته و مأمور ساخته، و دين او بهترين و كامل‏ترين اديان است. زرتشت برخلاف نظريه بعضي از زرتشتيان متاخر، آفرينش تمام موجودات را برحسب مشيت و اراده متعال اهورامزدا مي‏دانست. در آيه آخر گات‏ها صراحتاً اهورامزدا را موجب و موجد نور و ظلمت - هر دو - مي‏داند.(5) پی‌نوشت‌ها: 1.عبدالله مبلغی آبادانی، تاریخ ادیان و مذاهب جهان، ج 1 ،ص 334ـ 336، منطق، قم، 1373. 2.ناصر مکارم شیرازی و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، ج 14 ص 45ـ 46 ، دار الکتب الإسلامیة، تهران ،‏1374 ش‏. 3.حج (22) آیه 17. 4.المیزان، ترجمه فارسی، ج 14 ،ص 532ـ 537 ، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسین ، قم‏ ، 1374 ش‏( با تلخیص). 5. مبلغی، ادیان و مذاهب، ج 1، ص 341 .