پیش گفتار
قرآن، تنها کتاب آسمانى است که از تحریف مصون مانده و یگانه کلامى است که بر بلنداى قله فصاحت و بلاغت، هدایت و رستگارى را نوید مى دهد[1] و رمز و راز مکتوم عالم را باز مى گوید.[2]
قرآن، عالى ترین معارف گنجینه غیب را همراه با آهنگى روح نواز به عالمیان هدیه مى کند.[3]
قرآن، سرشار از حقایقى است که آدمى جز در پرتو وحى، از آن نصیبى نخواهد داشت; نعمت بزرگى که پروردگار هستى، عطاى آن را بر زمینیان منّتى بزرگ مى داند.[4]
قرآن، چشمه سار بى پایان و فوران آب حیات است.[5] اکسیر سعادت و شراب جاودانگى است. شعاع پرفروغش، روشنى بخش ظلمتکده عالم ملک است.[6]
قرآن، شورانگیزترین نغمه اى است که جان هاى مشتاق را به خویش مى خواند. آواى آسمانى اش در اعماق وجود حق پویان طنین انداز است و نقبى به سوى نور و آگاهى مى گشاید. مروارید اشک، این مستوره مقدس دل هاى پاک را هم چون لطافت شبنمى با طراوت بر گونه ها جارى مى سازد[7] و سرود وجد و ابتهاج را در دل ها مى سراید.[8]انذارهایش تن و جان خاشعان را به لرزش و اضطراب مى آورد و بشارت هایش، امید و شوق به رحمت و فضل الهى را بارور مى سازد.
قرآن، حزن، شادى، بیم و امید را در هم مى آمیزد و فروغ بى پایان و شور و شتاب را در دل ها مى تاباند و در پرتو این تحوّل شگرف، جان ها از هدایت و ایمان سرشار مى شوند.[9]
قرآن از محبس ظلمانى ملک تا اوج تابناک و طربناک ملکوت، راه رستگارى و صراط مستقیم را در آیینه آیه هاى نور، تصویر مى کند و حق پویان پاک نهاد را به ضیافت خویش فرا مى خواند.
چون به جان در رفت جان دیگر شود *** جان که دیگر شد جهان دیگر شود
همچو حق پنهان و هم پیداست این *** زنده و پاینده و گویاست این[10]
جهان شمولى و جاودانگى آیات الهى قرآن، اقتضا مى کند که در همه دوران ها، محور حل مشکلات و زداینده ظلمت و جهل و حیرت گمراهى باشد. پیشرفت و تکامل علوم از طراوت و تازگى آن نکاهد و محوریت پیام آسمانى را مخدوش نسازد.
امروزه در جهان معاصر، با تراکم دانش و انفجار اطلاعات، شاهد شبهات و پرسش هاى فراوان و موضوعات متنوعى هستیم که جهان پرالتهاب کنونى، به ویژه جوامع اسلامى را به چالش فرا خوانده و دل مشغولان حقیقت و دین مداران پرسوز را به چاره جویى از قرآن دعوت مى کند.
حوزه هاى علمیه، سنگربانان شریعت نبوى و پاسداران اندیشه علوى، پاسخ گویى به سؤال ها و شبهات اعتقادى را اصلى ترین رسالت خود دانسته و همواره این نقش خطیر را به زیبایى ایفا کرده اند.
«واحد پاسخ به پرسش هاى قرآنى» در «گروه پژوهش هاى نوآمد» وابسته به «مرکز فرهنگ و معارف قرآن» از زیر مجموعه هاى دفتر تبلیغات اسلامى، یکى از واحدهاى برخاسته از حوزه علمیه، در سال 1377 با هدف پاسخ گویى به سؤالات عقیدتى کار خود را آغاز کرد.
حاصل تلاش این واحد، پاسخ دهى به بیش از چهل هزار پرسش در زمانى کمتر از شش سال بود. تنوع و گستردگى پرسش ها که از حدود دویست شهر از سراسر کشور ارسال شده است، رابطه مطلوب این مرکز با قشرهاى مختلف جامعه اسلامى را نوید مى دهد.
این تلاش صادقانه که به گسترش و تداوم ارتباطى صمیمى و پرثمر، میان حوزویان و آحاد مردم انجامید، حاصل سفارش هاى مؤکد مقام معظم رهبرى، مراجع تقلید و مسئولان بلند پایه نظام جمهورى اسلامى ایران است.
از آن جا که این پرسش ها از متن جامعه برخاسته و مى تواند نمایانگر شبهات و سؤال هاى اعتقادى رایج عصر ما باشد، گروه پژوهش هاى نوآمد قرآنى تصمیم گرفت، تا این سؤال ها را در مجموعه هاى موضوعى و صنفى[11] مستقل چاپ و منتشر نماید و در دست رس جویندگان حقایق دینى قرار دهد. این وظیفه به عهده واحد پژوهش هاى نوین در گروه واگذار شد. در گام اول دوازده طرحِ مستقل با عنوان مشترک «پرسمان قرآنى» در دستور کار واحد قرار گرفت و بعد از تدوین آیین نامه اجرایى طرح ها و شناسایى محققان شایسته کار آغاز شد.
قابل توجه است که:
1. اختلاف سطح علمى، تفاوت هاى سنى و تنوع فرهنگى پرسش گران، محققان را ملزم مى ساخت که پاسخ ها را با توجه به ویژگى هاى پرسش گر، سامان دهند; گاه با زبانى ساده و بیانى عامیانه، پاسخ را فهم پذیر مى ساخت و زمانى با بیان علمى تخصصى، بلاغت و مطلوبیت پاسخ فراهم مى شد، با این حال در تدوین این مجموعه سعى بر این شد، پاسخ ها تا حد امکان یک دست شود.
2. وصول به نظمى کاملا منطقى و تدوینى آرمانى با توجه به اهداف این مجموعه، کارى بس دشوار مى نمود که این مهم با حساسیت فراوان و جلسه هاى متعدد کارشناسى از سوى این مرکز پى گیرى شد و تا حد امکان تأمین گردید.
3. علاوه بر پاسخ گویى به شبهات و پرسش هاى گسترده، از اهداف دیگر تدوین این مجموعه، ارائه گزارشى از تلاش محققان براى راه یابى به پاسخى گویا و منطبق با سطح علمى، ویژگى هاى سنى، فضاى روحى و نیازهاى عاطفى پرسش گر است.
4. ممکن است مستند، یا متن ارجاعى برخى از پاسخ ها در نگاه فرزانگان و استادان با کاستى هایى همراه باشد. این ملاحظات غالباً از نگاه ناظران علمى واحد یاد شده نیز دور نمانده، امّا با توجه به سطح مخاطبان و اصولى که مى بایست در پاسخ دهى رعایت شود، این پاسخ ها براى ارسال به پرسش گر و نیز انتشار آن براى عموم، مناسب ارزیابى شده است.
5. عطوفت، شیوایى، اتقان، سادگى، اختصار، استناد و نیز ارجاع پرسش گر به نوشته هاى قابل فهم و در دست رس، اصول مورد توجه این واحد در مسیر شکل گیرى این پاسخ هاست.
6. مجموعه اى که هم اکنون پیش روى شماست، پاسخ به پرسش هایى است که در موضوع پرسمان قرآنى قرائت به این مرکز رسیده است.
از کلیه افرادى که در تهیه این مجموعه، مرکز را یارى کرده اند، به ویژه آقایان محمد جواد سعدى که کار گردآورى و تدوین را عهده دار بودند و آقاى محمد رضا شهیدى که طرح را نظارت کردند کمال تشکر و قدردانى را داریم.
مرکز فرهنگ و معارف قرآن
گروه پژوهش هاى نوآمد
واحد پژوهش هاى نوین قرآنى
[1] . إِنَّ هَـذَا الْقُرْءَانَ یَهْدِى لِلَّتِى هِىَ أَقْوَمُ وَ یُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِین(اسراء، آیه 9).
[2] . وَ نَزَّلْنَا عَلَیْکَ الْکِتَـبَ تِبْیَـنًا لِّکُلِّ شَىْء(نحل، آیه 89)
[3] . وَ اتَّبِعُواْ أَحْسَنَ مَآ أُنزِلَ إِلَیْکُم(زمر، آیه 55)
[4] . لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ إِذْ بَعَثَ فِیهِمْ رَسُولاً مِّنْ أَنفُسِهِمْ یَتْلُواْ عَلَیْهِمْ ءَایَـتِهِ ى وَیُزَکِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَـبَ وَالْحِکْمَة(آل عمران، آیه 164)
[5] . یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ اسْتَجِیبُواْ لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُم(انفال، آیه 24)
[6] . وَأَنزَلْنَآ إِلَیْکُمْ نُورًا مُّبِینًا(نساء، آیه 174); کِتَـبٌ أَنزَلْنَـهُ إِلَیْکَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّـلُمَـتِ إِلَى النُّورِ(ابراهیم، آیه 1)
[7] . وَإِذَا سَمِعُواْ مَآ أُنزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْیُنَهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُواْ مِنَ الْحَقِّ(مائده، آیه 83)
[8] . اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِیثِ کِتَـبًا مُّتَشَـبِهًا مَّثَانِىَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِینُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُم(زمر، آیه 23)
[9] . ذَ لِکَ هُدَى اللَّه(زمر، آیه 23)
[10] .اقبال لاهورى.
[11] .مقصود از پروژه هاى موضوعى، مجموعه هایى است که با عناوینى هم چون: علوم قرآنى، قرائت قرآن، اخلاق در قرآن و... تنظیم و ساماندهى مى شود و منظور از پروژه هاى صنفى، آن دست از پرسمان هایى است که با توجه به مقاطع مختلف صنفى و تحصیلى و یا اصناف و مشاغل اجتماعى تنظیم مى شود.
ارسال شده در پرسمان قرائت قرآن | پرسمان هاي قرآني | موضوعي | نسخه قابل چاپ | ارسال به دوست | 229 بار نمایش ارسال توسط saeed623 در 17/9/1385.