پیش گفتار

قرآن، تنها کتاب آسمانى است که از تحریف مصون مانده و کلامى است که بر بلنداى قله فصاحت و بلاغت، هدایت و رستگارى را نوید مى دهد  و رمز و راز مکتوم عالم را باز مى گوید.
قرآن، عالى ترین معارف گنجینه غیب را همراه با آهنگى روح نواز به عالمیان هدیه مى کند.
قرآن، سرشار از حقایقى است که آدمى جز در پرتو وحى، از آن نصیبى نخواهد داشت. نعمت بزرگى که پروردگار هستى، عطاى آن را بر زمینیان منّتى بزرگ مى داند.
قرآن، چشمه سار بى پایان و فوران آب حیات است.  اکسیر سعادت و شراب جاودانگى است. شعاع پرفروغش، روشنى بخش ظلمت کده عالم ملک است.
قرآن، شورانگیزترین نغمه اى است که جان هاى مشتاق را به خویش مى خواند. آواى آسمانى اش در اعماق وجود حق پویان طنین انداز است و نقبى به سوى نور و آگاهى مى گشاید. مروارید اشک، این مستوره مقدس دل هاى پاک را هم چون لطافت شبنمى با طراوت بر گونه ها جارى مى سازد  و سرود وجد و ابتهاج را در دل ها مى سراید.  انذارهایش تن و جان خاشعان را به لرزش و اضطراب مى آورد و بشارت هایش، امید و شوق به رحمت و فضل الهى را بارور مى سازد.
قرآن حزن، شادى، بیم و امید را در هم مى آمیزد و فروغ بى پایان و شور و شتاب را در دل ها مى تاباند و در پرتو این تحوّل شگرف، جان ها از هدایت و ایمان سرشار مى شوند.
قرآن از زندان تاریک ملک تا اوج تابناک و طربناک ملکوت، راه رستگارى و صراط مستقیم را در آیینه آیه هاى نور، تصویر مى کند و حق پویان پاک نهاد را به ضیافت خویش فرا مى خواند.
چون به جان در رفت جان دیگر شود *** جان که دیگر شد جهان دیگر شود
همچو حق پنهان و هم پیداست این *** زنده و پاینده و گویاست این
جهان شمولى و جاودانگى آیات الهى قرآن، اقتضا مى کند که در همه دوران ها، محور حل مشکلات و زداینده تاریکى و نادانى و حیرت گمراهى باشد. پیشرفت و تکامل دانش ها از طراوت و تازگى آن نکاهد و محوریت پیام آسمانى را مخدوش نسازد.
در جهان کنونى، با تراکم دانش و انفجار اطلاعات، شاهد شبهه ها و پرسش هاى فراوان و موضوعات گوناگونى هستیم که جهان پرالتهاب، به ویژه جامعه هاى اسلامى را به چالش فرا خوانده و دل مشغولان حقیقت و دین مداران دردمند را به چاره جویى از قرآن دعوت مى کند.
حوزه هاى علمیه، سنگربانان شریعت نبوى و پاسداران اندیشه علوى، پاسخ گویى به سؤال ها و شبهه هاى اعتقادى را اصلى ترین رسالت خود دانسته و همواره این نقش خطیر را به زیبایى ایفا کرده اند.
«واحد پاسخ به پرسش هاى قرآنى» در «گروه پژوهش هاى نوآمد» وابسته به «مرکز فرهنگ و معارف قرآن» از زیر مجموعه هاى دفتر تبلیغات اسلامى، یکى از واحدهاى برخاسته از حوزه علمیه، در سال 1377 با هدف پاسخ گویى به سؤال هاى عقیدتى کار خود را آغاز کرد.
حاصل تلاش این واحد، پاسخ گویى به بیش چهل هزار پرسش در زمانى کمتر از شش سال بود. تنوع و گستردگى پرسش ها، که از حدود دویست شهر از سراسر کشور ارسال شده است، رابطه مطلوب این مرکز با قشرهاى مختلف جامعه اسلامى را نوید مى دهد.
این تلاش صادقانه که به گسترش و تداوم ارتباطى صمیمى و پرثمر، میان حوزویان و آحاد مردم انجامید، حاصل سفارش هاى مؤکد مقام معظم رهبرى، مراجع تقلید و مسئولان بلند پایه نظام جمهورى اسلامى ایران است.
از آن جا که این پرسش ها از متن جامعه برخاسته و مى تواند نمایانگر شبهه ها و سؤال هاى اعتقادى رایج عصر ما باشد، گروه پژوهش هاى نوآمد قرآنى تصمیم گرفت، تا این سؤال ها را در مجموعه هاى موضوعى و صنفى  مستقل چاپ و منتشر نماید و در دسترس جویندگان حقایق دینى قرار دهد. این وظیفه به عهده واحد پژوهش هاى نوین در گروه واگذار شد. در گام اول دوازده پروژه مستقل با عنوان مشترک «پرسمان قرآنى» در دستور کار واحد قرار گرفت و بعد از تدوین آیین نامه اجرایى پروژه ها و شناسایى محققان شایسته، کار آغاز شد.
قابل توجه است که:
1. اختلاف سطح علمى، تفاوت هاى سنى و تنوع فرهنگى پرسش گران، محققان را وا مى داشت که پاسخ ها را با توجه به ویژگى هاى پرسش گر، سامان دهند; گاه با زبانى ساده و بیانى عامیانه، پاسخ را فهم پذیر مى ساخت و زمانى با بیان علمى تخصصى، بلاغت و مطلوبیت پاسخ فراهم مى شد، با این حال در تدوین این مجموعه سعى بر این شد، پاسخ ها تا حد امکان یک دست شود.
2. رسیدن به نظمى کاملا منطقى و تدوینى آرمانى با توجه به اهداف این مجموعه، کارى بس دشوار مى نمود که این مهم با حساسیت فراوان و جلسه هاى متعدد کارشناسى از سوى این مرکز پى گیرى شد و تا حد امکان تأمین گردید.
3. علاوه بر پاسخ گویى به شبهات و پرسش هاى گسترده، از اهداف دیگر تدوین این مجموعه، ارائه گزارشى از تلاش محققان براى راه یابى به پاسخى گویا و منطبق با سطح علمى، ویژگى هاى سنى، فضاى روحى و نیازهاى عاطفى پرسش گر است.
4. ممکن است مستند، یا متن ارجاعى برخى از پاسخ ها در نگاه فرزانگان و استادان با کاستى هایى همراه باشد. این ملاحظات غالباً از نگاه ناظران علمى واحد یاد شده نیز دور نمانده، امّا با توجه به سطح مخاطبان و اصولى که مى بایست در پاسخ دهى رعایت شود، این پاسخ ها براى ارسال به پرسش گر و نیز انتشار آن براى عموم، مناسب ارزیابى شده است.
5. عطوفت، شیوایى، اتقان، سادگى، اختصار، استناد و نیز ارجاع پرسش گر به نوشته هاى قابل فهم و در دسترس، اصول مورد توجه این واحد در مسیر شکل گیرى این پاسخ هاست.
6. مجموعه اى که هم اکنون پیش روى شماست، پاسخ به پرسش هایى است که در موضوع معاد در قرآن به این مرکز رسیده است.
بر خود لازم مى دانیم از کلیه افرادى که در تهیه این مجموعه، مرکز را یارى کرده اند، به ویژه آقاى سید على هاشمى که عهده دار بازنگارى و تکمیل شدند و آقاى احمد نظرى که در کار گردآورى و تنظیم ابتدایى اهتمام داشتند، و آقایان رضا محمدى و سید على اکبر حسینى که پروژه را نظارت کردند تشکر کنیم.
على خراسانى
مسئول مرکز فرهنگ و معارف قرآن