پرسش: چرا خدای مهربان بعضی از بچه ها را معلول به دنیا می آورد؟ گناه آن بچه ها چیست؟
            پاسخ: خداوند متعال، نظام آفرینش را براساس علم و حكمتش، نظام علّی و معلولی و سببی و مسببی قرار داده است; به این معنا كه برای هر حادثه و پدیده ای در عالم، علتی وجود دارد، و هر علتی نیز معلولی مختص به خود دارد; مانند آتش كه سبب گرما، و نور كه سبب روشنایی هستند، و هیچ معلولی از علت خود و هیچ علتی هم از معلول خود جدا نیست. نمی شود آتش باشد; ولی نسوزاند، پدر و مادر، آنچه باید رعایت كنند را رعایت نكنند; در عین حال این بی توجهی در سلامت فرزند اثر نكند و این مسأله با تجربه علمی ثابت شده و در روایات هم آمده است كه مثلا آمیزش در حال مستی یا در حال مسمومیت غذایی یا دلهره، آثار سویی روی نوزاد می گذارد و همان گونه كه آتش سوزنده است، چه انسان بداند و چه نداند هر غذا و روحیه ای هم اثر ذاتی و طبیعی خود را دارد; چه والدین و افراد دیگر از آن آگاه باشند و چه آگاه نباشند; مگر اینكه چیز دیگری مانع اثر گذاری آن شود یا اثر آن را خُنثا كند; بنابراین هر یك از كری، كوری، فلجی و... علت خاصی دارد كه تغذیه های ناصحیح، نسل های گذشته، افراد جامعه و اراده پدران و مادران در آن مؤثر بوده و باعث شده این گونه افراد در جامعه پیدا شوند.
            در این موارد، نوزادان بی گناهند و خداوند نیز منزه است. علت آن والدین و كسانی هستند كه آگاهانه یا ناآگاهانه باعث شده اند كه این افراد، ناقص الخلقه به دنیا آیند و این، اثر ذاتی و بازتاب عمل آنهاست; اما از آنجا كه خداوند رحمان و رحیم است، برای افرادی هم كه به عللی در دنیا گرفتار این نوع بیماری ها و حوادث دیگر می شوند، وظیفه و اجر و پاداشی خاص قرار داده است كه اگر وظایف خود را انجام دهند و گناه نكنند، سختی های آنان به نحو احسن جبران خواهد شد; به گونه ای كه صد در صد راضی خواهند شد; «إنّما یوفّی الصّـبِرونَ أَجرَهُم بغَیر حِساب;(زمر، 10) بی تردید، صابران، اجر و پاداش خود را بی حساب دریافت می دارند»; اما اینكه نوشته اید: آیا انصاف است كسی 60 یا 75 سال شكنجه و محرومیت و سایر گرفتاری ها را تحمل كند به امید آنكه بهشت ارزانی او شود ...، این فكر ناشی از تصور غیر واقعی ما در مورد عالم آخرت و نعمت های آن، و عدم آگاهی از عوضی است كه خداوند در برابر گرفتاری ها قرار داده، و اگر عظمت عالم آخرت و حقیقت و ارزش اندك این عالم در برابر آن را درك كنیم، هیچ گاه این گونه فكر نخواهیم كرد. اگر ما از آن عالم خبر داشتیم كه یك لحظه معلولیت چه عوضی دارد، همه آرزو می كردیم كه ای كاش معلول بودیم «فَلاتعلم نَفس ما أُخفی لَهُم مِن قُرّة أعیُن...;(سجده، 17) هیچ كس نمی داند كه چه پاداش های مهمی كه مایه روشنی چشمهاست برای آنها نهفته شده.»; و اگر معلولی خداوند عالم را نافرمانی و از هوای نفس و شیطان پیروی كرد و جهنمی شد، مقصر خود او است (همانند دوزخیان دیگر); و معلولیت، گرچه ممكن است باعث تخفیف و تسهیل در عذاب شود; ولی بالاخره معلول ها هم انسان و تمام انسان ها دارای تكلیف و حساب و كتاب هستند; البته این امید وجود دارد كه حساب آنها آسان تر از دیگران باشد.
            ثانیاً، دنیا مزرعه آخرت و محل مسابقه و كوشش و آزمایش است، و همه چیز دنیا; مال، فرزند، مقام، صحت و سلامت، لذت و آسایش، درد و بیماری، كوری و كری، و تمام بدی ها و خوبی های دنیا وسیله آزمایش است. قرآن كریم می فرماید: «نَبلُوكم بِالشّر وَ الخیر فِتنة وَ إلَینا ترجعون;(انبیاء، 35) شما را با بدی ها و خوبی ها آزمایش می كنیم; و سرانجام به سوی ما بازگردانده می شوید»، و در آیه 155 بقره می فرماید: «قطعاً همه شما را با چیزی از ترس، گرسنگی و كاهش در مال ها و جان ها و میوه ها آزمایش می كنیم; و به استقامت كنندگان بشارت ده»; بنابر این، دنیا جای تلاش و آزمایش بوده، جای آسایش و لذت بردن نیست; زیرا این لذت ها و آسایش های دنیایی نیز خود وسیله آزمایشند و افراد، با وسایل مختلف آزمایش می شوند. یكی با بینایی و شنوایی و دیگری با كوری و كری و یا درد و رنج و یا...; و در نظر اهل حقیقت و معرفت، هر كدام از این ها كه انسان را به قرب الهی برساند، بهتر است; به همین جهت چه بسا درد دنیایی از لذت آن بهتر باشد.^[1]