پرسش: لطفاً درباره شركت شیطان در مال و فرزند انسان كه در آیه 61 سوره اسراء به آن اشاره شده توضیح دهید.
            پاسخ: شیطان پس از آن كه بر اثر تكبّر و خودبینی دستور خدای متعال در مورد سجده بر حضرت آدم - علی نبینا و آله و علیه السلام - را اطاعت ننمود و از درگاه الهی رانده شد، بغض و كینه آدم و فرزندان وی را در دل گرفت و با تمام وجود برای گمراه كردن انسان به میدان آمد تا آن جا كه قرآن می فرماید: «به عزّت ذات الهی سوگند یاد نمود كه همه آن ها را گمراه خواهد كرد، مگر بندگان مخلَص (ص،82) از جمله راه هایی كه شیطان برای منحرف كردن انسان از آن استفاده می كند، شركت در اموال و اولاد است. شركت در موردی است كه هر یك از شریكان بتوانند از یك چیز، نصیب و بهره ای داشته باشند، خواه همه شریكان یك نوع استفاده از آن چیز ببرند یا شیوه بهره برداری و استفاده آنان تفاوت داشته باشد; بنابراین، شركت شیطان در مال فردی به این صورت است كه او را وسوسه می كند تا از راه حرام، مانند ربا، رشوه، كم فروشی، خدعه و نیرنگ مالی به دست آوردو آن را جمع آوری كند، زیرا، شیطان به وسیله همین مال به هدف خود كه گمراهی فرد و بی توجّهی وی به دستورهای الهی می باشد رسیده است.^[1] مالی كه انسان از راه حلال به دست آورد و حقوق واجب ومستحب آن را پرداخت كند، شیطان در آن شركتی ندارد واین چنین مالی است كه در قرآن از آن به خیر و خوبی تعبیر شده است: «إِن تَرَكَ خَیْرًا الْوَصِیَّة;(بقره،180) اگر چیز خوبی از خود به جای گذارد.» این گونه مال مختص خود انسان است و وسیله سعادت و خوشبختی دنیا و آخرت او می باشد.
            اما مالی كه از راه حرام به دست آید، شیطان در او شریك است و سبب بدبختی انسان خواهد بود. قرآن دراین باره می فرماید: «كسانی كه از ]راه حرام[ طلا و نقره و مال جمع آوری می كنند و در راه خدا انفاق نمی نمایند، آنها را به عذابی دردناك بشارت ده. روزی فرا خواهد رسید كه این سكّه ها را در آتش سوزان دوزخ داغ و گداخته می كنند و پیشانی و پشتشان را با آن داغ خواهند كرد.»(توبه،34 و 35)
            ممكن است انسان مال را از راه حلال به دست آورد، لیكن در راه حرام مصرف كند; در این صورت نیز، شیطان در آن مال شركت دارد. در روایاتی كه از ائمه اطهار(علیهم السلام) رسیده شركت شیطان در اموال، به همین معنا بیان شده است; محمد بن مسلم می گوید: از امام باقر(علیه السلام) پرسیدم: مراد از شركت شیطان در ایه «وَ شَارِكْهُمْ فِی الاَْمْوَ لِ وَ الاَْوْلَـد» چیست؟ حضرت فرمود: اگر مال از راه حرام به دست آید، شیطان در آن مال شریك است.^[2]
            شركت شیطان در اولاد نیز به این معنا است كه فرزندی كه از راه غیر مشروع (زنا) به وجود آید كه این مورد، مصداق روشن آیه شریف است و نیز فرزندی كه پدر و مادر در راه تربیت وی سستی كنند و مسئولیت خویش را عملی ننمایند، در نتیجه فرزند منحرف شود، شیطان هم در چنین فرزندی شریك است، زیرا از این راه به هدف خود كه منحرف كردن اولاد آدم می باشد موفق شده است.
در بعضی احادیث آمده كه غفلت از یاد خدا هنگام آمیزش با همسر، سبب شركت شیطان در فرزندی كه نطفه او منعقد شده خواهد شد.^[3] در پایان یادآور می شویم كه آیه شریف مورد پرسش در قرآن، یك بار بیش تر نیامده است.