پرسش:بدترین نوع فراموشی از نظر قرآن کریم چیست؟

پاسخ:خداوند متعال در جزء 28، سوره حشر، آیه 19، مى فرماید: «ولا تَكونوا كَالَّذینَ نَسُوا اللّهَ فَاَنسـهُم اَنفُسَهُم اُولـئِكَ هُمُ الفـسِقون ;و هم چون كسانى نباشید كه خدا را فراموش كردند و خدا نیز آن ها را به «خودفراموشى» گرفتار كرد، آن ها فاسقانند.» بنابراین، پیامد فراموش كردن خدا، گرفتار خودفراموشى شدن است و صفت فسق و گناه باعث این خودفراموشى مى شود.• ر.ك: المیزان فى تفسیر القرآن، علامه سیدمحمدحسین طباطبایى، ج19، ص219، آیه شریفه فوق ظاهراً نظر به منافقان یا بنى نضیر دارد كه در آیات قبل به آن ها اشاره شده بود. قرآن كریم در این آیه صریحاً مى فرماید: فراموش كردن خدا سبب «خودفراموشى» مى شود، زیرا از یك سو فراموشى پروردگار، سبب مى شود كه انسان در لذات مادى و شهوات حیوانى فرو رود و هدف آفرینش خود را به دست فراموشى بسپارد و در نتیجه از ذخیره لازم براى فرداى قیامت غافل شود. از سوى دیگر فراموش كردن خدا همراه با فراموش كردن صفات پاك او است كه هستى مطلق و علم بى پایان و غناى بى انتها از آن اوست و هرچه غیر او است وابسته به او و نیازمند به ذات پاك او است، همین امر سبب مى شود كه انسان خود را مستقل و غنى و بى نیاز ببیند و به این ترتیب واقعیت و هویت انسانى خویش را فراموش كند و خیال مى كند كه حیات، قدرت و علم و سایر كمالاتى كه در خود سراغ دارد از خودش است. خداوند متعال در آیه فوق مى فرماید: هم چون كسانى نباشید كه خدا را فراموش كردند و خدا نیز آن ها را به خود فراموشى گرفتار كرد»، چنین كسى خودش را هم فراموش مى كند، زیرا او از خودش تصورى دارد كه او نیست، او خود را موجود مستقل الوجود و مالك كمالات ظاهر خود و مستقل در تدبیر امور خود مى داند، موجودى مى پندارد كه از اسباب طبیعى عالم كمك گرفته، خود را اداره مى كند، در حالى كه انسان این نیست، بلكه موجودى وابسته است و سراپا جهل، عجز، ذلت و فقر و امثال آن ها است و آن چه از كمال از قبیل وجود، علم، قدرت، عزت، غنا و امثال آن دارد، كمال خودش نیست، بلكه كمال پروردگارش است.(1)

1: تفسیر نمونه،ج 23، ص 540، دارالكتب الاسلامی