پرسش:وحی چیست؟
پاسخ:
وحی در قرآن، به معانی متعددی به كار رفته است كه می توان آنها را در یك تقسیم بندی چنین بیان كرد: معنای لغوی وحی عبارت است از: اعلام سریع و مخفیانه كه همه موارد استعمال وحی در قرآن را به گونه ای حقیقی و یا مجازی شامل می شود; به عبارت دیگر، معانی مذكور همگی ریشه در معنای لغوی داشته و بدین معنا برگشت می كنند. (1)
الف) وحی به پیامبران: (كَذَ لِكَ یُوحِی إِلَیْكَ وَ إِلَی الَّذِینَ مِن قَبْلِكَ...)(2) این گونه خدای مقتدر حكیم به تو و رسولان پیش از تو وحی می كند. استعمال كلمه وحی در بیشتر موارد بدین معنا است; در مورد وحی، تقسیم بندی های دیگری نیز مطرح شده كه تفاوت چندانی در ماهیت آن وجود ندارد.
ب) هدایت تكوینی: مانند: (وَ أَوْحَی فِی كُلِّ سَمَآء أَمْرَهَا)(3) ]خداوند سبحان[ در هر آسمانی نظام تكوینی آن را تقدیر نموده و به ودیعت گذاشته است.
ج) الهام غریزی: مانند: (وَ أَوْحَی رَبُّكَ إِلَی النَّحْلِ...) (4)خداوند به زنبور عسل وحی و الهام كرد... .
د) الهامات رحمانی: مانند: (وَأَوْحَیْنَآ إِلَی أُمِّ مُوسَی...)(5) و ما به مادر موسی الهام كردیم... .; (إِذْ یُوحِی رَبُّكَ إِلَی الْمَلَـئِكَةِ أَنِّی مَعَكُمْ...)(6) هنگامی كه پروردگارت به فرشتگان وحی می كرد كه من با شما هستم.
ه) القائات شیطانی: مانند: (وَكَذَ لِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِی عَدُوًّا شَیَـطِینَ الانسِ وَالْجِنِّ یُوحِی بَعْضُهُمْ إِلَی بَعْض زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا...)(7); این چنین در برابر هر پیامبری، دشمنی از شیاطین انس و جن قرار دادیم; آنها به طور سرّی سخنان فریبنده و بی اساس به یك دیگر می گفتند...
و) (وَإِنَّ الشَّیَـطِینَ لَیُوحُونَ إِلَی أَوْلِیَآئِهِمْ لِیُجَـدِلُوكُمْ...)(8) و به درستی كه شیاطین به دوستانشان القا می كنند كه با شما مجادله كنند... .
ز) اشاره: مانند: (فَخَرَجَ عَلَی قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرَابِ فَأَوْحَی إِلَیْهِمْ أَن سَبِّحُواْ بُكْرَةً وَ عَشِیًّا)(9) او ]زكریا[ از محراب عبادتش به سوی مردم بیرون آمد و با اشاره به آنها گفت:به شكرانه این موهبت صبح و شام خدا را تسبیح گویید.
پاورقی:
1:محمد هادى معرفت، علوم قرآنى، ص 20ـ26
3 . فصلت، آیه 12.
4.آیات 4 و 5 سوره زلزال.
5 . نحل، آیه 68 و 69.
6. قصص، آیه 7.
7. انفال، آیه 12.
8 . انعام، آیه 112.
9 . مریم، آیه 11.