پرسش:
آیا در قران به ضعیف بودن زن اشاره شده است؟ و احادیث مربوطه در این زمینه(ضعیف بودن زن) کدامها هستند؟
پاسخ:
1.در قر آن به طور کلی نسبت به آفرینش انسان، این تعبیر به کار رفته است: «خُلِقَ الاِنسانُ ضَعیفا» (نساء،28)، ولی در خصوص ضعیف شمردن زنان (جنس زن در مقابل جنس مرد) در قرآن و روایات مطلب خاصی نیافتیم.
2.در روایات آمده است: «فإنّ المرأة ریحانة و لیست بقهرمانة؛ به درستی که زن مانند گل خوشبو است و قهرمان نیست .» برخی مترجمان واژۀ قهرمان را به مفهوم امروزی آن گرفته اند، ولی با مراجعه به اصطلاحات ویژه حدیثی این کلمه در آن روز به نوکر و یا مسئول خرید خانه اطلاق شده است.
3.در روایت دیگری، به رعایت تقوا نسبت به دو گروه ضعیف، سفارش شده است؛ ایتام و زنان: «اتقوا الله فی الضعیفین یعنی بذلک الیتیم و النساء».
4. در این حدیث نیز نسبت دادن ضعف بر مبنای جنسیت نیست، بلکه اشاره به ناتوانی اجتماعی یا اقتصادی است. آنچه مسلم و روشن است، تفاوت داشتن جنس زن و مرد در ویژگی های جسمی و روحی است، و عدالت نیز اقتضا دارد این تفاوت ها در تشریع و جعل احکام و تکالیف هر دو گروه، در نظر گرفته و رعایت شود. در ادیان الهی و اسلام به این نکته مهم توجه شده و با توجه به این تفاوت ها، احکام و تکالیف زن و مرد تشریع گردیده است ؛ از این رو وجود تفاوت در موضوع هایی مانند ارث، شهادت، دیه و ... به هیچ وجه دلیل بر برتری تکوینی یک جنس بر دیگری نیست، گر چه برابر شمردن آن ها (با توجه به تفاوت های جسمی و روحی)، در تکالیف و احکام نیزعین بی عدالتی محسوب می شود.
5.ملاک برتری انسان ها جنسیت آن ها نیست و قرآن کریم به صراحت می فرماید: «اِنَّ اَكرَمَكُم عِندَ اللَّهِ اَتقاكُم؛ گرامی ترین شما نزد خداوند، با تقوا ترین شما است.» (حجرات، 13)
پاورقی:
1. کافی، محمد بن یعقوب کلینی، ج 5، ص 510؛ نهج البلاغه، محمد عبده، خطبه 31.
2 . کافی، ج 5، ص 511؛ وسائل الشیعه، حر عاملی، ج 20، ص 168، ح 4، آل البیت (علیهم السلام.