موجودات و فیض الهی

image: 
چرا خداوند او را نیافریده تا فیضش به او هم برسد؟

آیا فیض خداوند به هر شیء (هر چیزی که قابل تصور باشد) باید تعلق گیرد؟ یعنی باید خداوند آن شیء را خلق کند؟ اگر چنین هست، من می توانم موجوداتی را تصور کنم که وجود خارجی ندارند (مثلا لاک پشت پرنده!)، چرا خداوند او را نیافریده تا فیضش به او هم برسد؟

خدای تبارک و تعالی، عالم قادری است که هیچ کس نمی تواند علم و قدرت او را محدود سازد؛ از طرفی او غنی بالذات است و بخیل نیست.
پس مقتضای ذاتش است که هر چه که امکان آفریده شدن را داشته باشد بیافریند و عالم را به بهترین نوع خلق کند. اتقان و احکام عالم آفرینش به گونه ای است که هر چیزی به جای خود می باشد و جای هیچ موجودی در عالم وجود خالی نیست.
چرا که در این صورت ـ خدا موجودی که امکان آفریده شدن داشته باشد را نیافریند ـ از چند فرض خارج نیست:
یا خدا قدرت بر آفرینش او را نداشته، یا عالم به آن شیء و مصلحت دار بودن وجودش نبوده، یا از آفرینش او بی دلیل امتناع کرده، یا بخل ورزیده؛ که همه این فروض جمیعا برای خدا استحاله دارد[محال است]، چرا که او واجب الوجود است.(سبحان الله تعالی عن ذلک)
پس با دلیل کاملا روشن ـ برهان لمی ـ ثابت شد که خدا هر چه را که باید می آفریده آفریده یا در طول زمان می آفریند.
اما سخن در این است که ظرف وجود اشیاء باید متناسب با آن شی باشد یا به وجود خارجی یا به وجود ذهنی.
ذهن ما این قدرت را دارد که با اخذ تصاویری از بیرون خود، آن ها را به هم ضمیمه کرده و شیء دیگری بسازد؛ این شیء موجود است البته به وجود ذهنی.
پس خدا این شیء را که ما تصور کرده ایم به وجود آورده و خلق کرده اما ظرف آن، ظرف متناسب با خود شیء است، و آن عالم ذهن است؛ و این تصور و ایجاد صورت ذهنی که یک نوع خلق است، همان گونه که خلق ماست با واسطه، خلق خداست.

برای مطالعه مراجعه شود به:
1. نهایه الحکمه، مرحله 12، فصل 17.
2. نهایه مرحله، 4، فصل 3(الوجود الذهنی)

برای مشاهده مطلب در تاپیک اصلی کلیک فرمایید

 

 

موضوع: