مثال مگس

image: 
علت این که خداوند در این آیه مبارکه «ذباب» (مگس) را به عنوان مثال انتخاب کرده و مثلا «بعوضه» (پشه) را به کار نبرده چیست؟

«يَا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَن يَخْلُقُواْ ذُبَاباً وَلَوِ اجْتَمَعُواْ لَهُ وَإِن يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئاً لَّا يَسْتَنقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ»(حج/73)
علت این که خداوند در این آیه مبارکه «ذباب» (مگس) را به عنوان مثال انتخاب کرده و مثلا «بعوضه» (پشه) را به کار نبرده چیست؟

بحث در آيات قبلي اين سوره مباركه، در خصوص احتجاج بر توحيد و عدم احتجاج و بيّنه و دليل بر پرستش اصنام و بتها بود، كه در آيات قبل فرمود شما نه دليل عقلي بر پرستش بتها داريد، نه دليل نقلی، نه از قرآن، نه از سنت. در اين آيه اثبات می كند كه نه تنها دليل بر پرستش اين ها نداريد بلكه برعكس است، زيرا شما اين بتها را مي خوانيد و می پرستيد تا مشكلی از شما حل كنند، در حالي كه اين ها مشكل خودشان را هم نمی توانند حل كنند.(1)
مرحوم «كلينی» از وجود مبارك امام صادق (سلام الله عليه) نقل كرد كه اين ها [مشركين] اين بتها را با مشك و عنبر معطّر مي‌ كردند و اين مگس ها از روزنه‌ های اين بتكده وارد می شدند و آن ها را مي‌ خوردند و مي‌ گرفتند. فرمود: «وَإِن يَسْلُبْهُمْ الذُّبَابُ شَيْئاً لاَّ يَسْتَنقِذُوهُ مِنْهُ» اين شيء اندك را ـ كه حالا يا مُشك است يا عنبر است يا چيز ديگر است ـ نمی توانند از اين مگس بگيرند، پس اين ها نه تنها مگس‌آفرين نيستند، مشكل خودشان را هم از شرّ مگس نمی توانند برطرف كنند؛ «ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ» هم مگس ضعيف است كه سالِب است، هم اينها ضعيف‌ اند كه مسلوب‌منه و طالب‌ اند.(2)
لذا بكارگيری مثال مگس در اين آيه ظاهرا ناظر به مثال عيني و مشكل عيني بود كه از باب مگس ها در بتكده ها وجود داشت يعني همين مگس های ضعيف كه اندک چيزی از بتها می گيرند را شما يا بتها نمي توانيد دفع كنيد. اين بتها حتي نمي توانند همين مگس را خلق كنند و اگر چيزی از آن ها بستانند قادر به باز پس گيری از او نيستند.

پی نوشت ها:
1. ر.ك: بنياد بين المللی علوم وحيانی اسراء، تفسير سوره مباركه حج، جلسه 37.
2. همان.

برای مشاهده مطلب در تاپیک اصلی کلیک فرمایید

 

 

موضوع: